Rocznik Gdański
Rocznik Gdański Gdańskiego Towarzystwa Naukowego (ISSN 0080-3456; e-ISSN 2956-3674; UIC ID 201074) jest blisko stuletnim, czasopismem naukowym wydawanym od 1927 roku – najpierw przez Towarzystwo Przyjaciół Nauki i Sztuki w Gdańsku, a od 1956 roku przez Gdańskie Towarzystwo Naukowe; od 2019 roku przez Uniwersytet Gdański i Gdańskie Towarzystwo Naukowe. Zakres tematyczny publikowanych tekstów obejmuje zagadnienia związane z Gdańskiem i Pomorzem. Czasopismo ma charakter interdyscyplinarny, dzięki czemu na łamach Rocznika problematyka miasta i regionu prezentowana jest z perspektywy badań m.in. historycznych, etnograficznych, socjologicznych, geograficznych, literaturoznawczych, językoznawczych czy związanych z historią sztuki, edukacją, kulturą i sztuką. Szczególne miejsce na łamach Rocznika Gdańskiego znalazła tematyka kaszubska (w 2002 roku Rada Miasta Gdańska przyznała Rocznikowi Gdańskiemu Medal Księcia Mściwoja II „za zasługi dla Miasta Gdańska, wysoki poziom naukowy i upowszechnianie wiedzy o Gdańsku i Pomorzu”).
Rocznik Gdański realizuje główny cel oraz priorytety polskiej Polityki Naukowej Państwa, przede wszystkim poprzez wspieranie prowadzenia wysokiej jakości badań naukowych i prac rozwojowych, które odpowiadają na potrzeby społeczeństwa oraz gospodarki. Na łamach czasopisma publikowane są artykuły naukowe raportujące badania kulturoznawcze, historyczne, społeczne, politologiczne, a także z obszaru sztuki i edukacji, ze szczególnym uwzględnieniem problematyki badawczej, dotyczącej społeczeństwa i gospodarki regionu, w nim województwa pomorskiego. Rocznik, tym samym, stanowi platformę upowszechniania wyników badań naukowych. Czasopismo utrzymuje wysokie standardy kwalifikacji tekstów do druku i publikowania (procedura double-blind review, ocena redakcji wsparta opiniami eksperckimi, etc.) – czasopismo popularyzuje najwyższej jakości badania naukowe oraz prace rozwojowe z nimi związane. Ponadto w roczniku publikowane są teksty wspomnieniowe, sprawozdania i recenzje.
Rocznik Gdański szczególnie zasila, priorytetowe obszary polskiej Polityki Naukowej („Innowacje i gospodarkę”, „Odpowiedź na wyzwania społeczne”, „Rozwój kadr” i „Autonomię i współpracę”) wykorzystując swoją unikatową pozycję na styku środowiska naukowego i akademickiego, społeczeństwa oraz przemysłu i gospodarki..
Czasopismo jest dostępne online i dystrybuowane szeroko w ramach działalności Gdańskiego Towarzystwa Naukowego, którego wydziały (nauk humanistycznych i społecznych, biologicznych i medycznych, matematyczno-fizyczno-chemicznych, technicznych oraz nauk o Ziemi) tworzą przedstawiciele najważniejszych uczelni regionu wraz z przedstawicielami lokalnego przemysłu, biznesu, czy kultury i sztuki (członkostwo wynika z zamiłowania do nauki, a nie przynależności do akademii). Spotkania w ramach działalności GTN zatem są bezpośrednią dźwignią wielowymiarowej i wieloobszarowej współpracy nauki i środowiska lokalnego. Ponadto elektroniczna wersja czasopisma jest szeroko rozpowszechniana za pośrednictwem naukowych serwisów, baz danych i wyszukiwarek naukowych, co zapewnia szeroki dostęp do publikowanych treści oraz zwiększa ich widoczność w krajowym i międzynarodowym środowisku naukowym.
Rocznik Gdański jest systematycznie zamawiany przez biblioteki znaczących ośrodków naukowych w Polsce i za granicą, np.: przez Bibliotekę Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego, czy Centre d’études supérieures de civilisation médiévale, Pôle documentaire – Bibliothèque w Poitiers Cedex.
Rocznik Gdański publikowany jest w cyklu rocznym, zakresem tematycznym obejmując dziedzictwo kulturowe, historię oraz – w różnych obszarach i dyscyplinach nauki badawczo zgłębianą – specyfikę Gdańska oraz Pomorza. Teksty publikowane w Roczniku ukazują się w języku polskim i angielskim, przyjmowane są także teksty w pozostałych językach kongresowych: rosyjskim, hiszpańskim, włoskim, niemieckim, francuskim.
Początki Rocznika Gdańskiego dokumentuje zapis zamieszczony w jego pierwszym tomie, zawierającym kronikę Towarzystwa Przyjaciół Nauki Sztuki w Gdańsku z lat 1922-1927: „Na Walnem Zebraniu Towarzystwa Przyjaciół Nauki i Sztuki w Gdańsku odbytem w dniu 29 kwietnia 1926 roku został wybrany nowy Zarząd" (s.148), którego prezesem został dr Marcin Dragan, profesor gdańskiego Gimnazjum Polskiego, gorący orędownik idei czasopisma. W związku z tym, jak czytamy we wspomnianym tomie: „Nowowybrany Zarząd powziął myśl wydawania rocznika naukowego jako stałego organu Towarzystwa” (s.149). Od „powzięcia myśli” do publikacji upłynęło zaledwie półtora roku. Z kroniki w tomie nr II-III za lata 1928-1929 dowiadujemy się bowiem, że tom pierwszy „Rocznika Gdańskiego” został "rozdzielony pomiędzy członków Towarzystwa" na zebraniu w dniu 27 stycznia 1928 roku. W 2027 roku przypada stulecie istnienia „Rocznika Gdańskiego”, obecnie czasopisma stanowiącego organ Gdańskiego Towarzystwa Naukowego, kontynuatora Towarzystwa Przyjaciół Nauki i Sztuki.
Przed wojną ukazało się 12 tomów Rocznika Gdańskiego. Do czasopisma pisało wówczas aż 57 autorów. Opublikowano 187 rożnych tekstów – wśród nich 72 rozprawy i szkice, 24 materiały źródłowe, 83 recenzje i polemiki. Stałe miejsce na łamach rocznika zajmowała „Kronika Towarzystwa Przyjaciół Nauk i Sztuki w Gdańsku”. Rocznik Gdański drukowano w Drukarni Gdańskiej, a siedziba Redakcji znajdowała się w gmachu Gimnazjum Polskiego w Gdańsku. Przeważała tematyka historyczna, poza tym reprezentowane były literatura, sztuka, językoznawstwo, etnografia, socjologia i geografia. Szczególne miejsce na łamach Rocznika Gdańskiego znajdywała zawsze tematyka kaszubska. Dwaj redaktorzy czasopisma, dr Władysław Pniewski i dr Franciszek Kręcki zostali zamordowani przez hitlerowców w KL Stutthof, w 1940 roku.
Po zakończeniu działań wojennych, 22 lipca 1945 roku Towarzystwo Przyjaciół Nauki i Sztuki wznowiło działalność, jednak tom 13 Rocznika Gdańskiego, z powodu trudności wydawniczych, ukazał się dopiero w 1954 roku.
W 1956 roku Towarzystwo Przyjaciół Nauki i Sztuki zostało przekształcone w Gdańskie Towarzystwo Naukowe. Rocznik stał się organem GTN, nad którym pieczę sprawował Wydział I Nauk Społecznych i Humanistycznych GTN, powołany w 1957 roku (zapoczątkowany jako Wydział Historyczno-Literacki w 1923 roku). W 1975 roku, zgodnie z decyzją Polskiej Akademii Nauk, stale pozostający organem GTN Rocznik połączono z Libri Gedanenses, dotychczasowym organem Biblioteki Gdańskiej PAN. Po 1989 roku połączenie to praktycznie nie funkcjonowało, a Rocznik systematycznie wydawało Gdańskie Towarzystwo Naukowe.
W 2019 roku (dokładnie 26 maja 2019) pomiędzy GTN i Uniwersytetem Gdańskim podpisane zostało Porozumienie, w myśl którego wydawcą Rocznika Gdańskiego został Uniwersytet Gdański, a w nazwie czasopisma dodano człon: czasopismo Gdańskiego Towarzystwa Naukowego.
Komplet przedwojennych wydań Rocznika znajduje się w Bibliotece Gdańskiego Towarzystwa Naukowego, Bibliotece Gdańskiej PAN, Bibliotece Uniwersytetu Gdańskiego, Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Toruniu. Cyfrowo dostępne są na stronach Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej, Wielkopolskiej Biblioteki Cyfrowej oraz - częściowo - w Bałtyckiej Bibliotece Cyfrowej.
Wpływ i umiędzynarodowienie Rocznika Gdańskiego znajduje wyraz w jego obecności w zbiorach bibliotecznych zagranicznych ośrodków naukowych i kulturalnych, np.: francuskie Centre d’études supérieures de civilisation médiévale, Pôle documentaire – Bibliothèque w Uniwersytecie Poitiers Cedex (
Począwszy od 2017 roku (tom LXXV-LXXVI) wszystkie kolejne tomy (najnowszy – tom nr LXXXV za 2025 rok) mają swoje wersje cyfrowe, publikowane systematycznie na stronach internetowych czasopisma oraz w bazach, w których jest indeksowane. Rocznik Gdański publikowany jest corocznie, bez przerw.
W jubileusz swojego stulecia w 2027 roku Rocznik Gdański wejdzie z opublikowanymi 86. tomami, dostępnymi zarówno w wersji drukowanej (archiwalne tomy – w bibliotekach) oraz w wersji cyfrowej – na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe, bez opłat za dostęp do treści.
Redakcję Rocznika Gdańskiego tworzą naukowcy reprezentujący różne dyscypliny i ośrodki akademickie oraz instytucje naukowe i kultury, w tym Uniwersytet Gdański, Gdański Uniwersytet Medyczny, Polską Akademię Nauk, Gdańskie Towarzystwo Naukowe, Muzeum II Wojny Światowej, Instytut Pamięci Narodowej oraz Akademię Sztuk Pięknych w Gdańsku. Interdyscyplinarny charakter zespołu, wspierany przez zróżnicowane kompetencje tematyczne i doświadczenie jego członków, pozwala czasopismu łączyć perspektywy z zakresu historii, nauk społecznych, humanistyki, kultury, sztuki i ekonomii. Redakcją tworzą: prof. dr hab. Maria Mendel (Uniwersytet Gdański) –redaktorka naczelna oraz dr hab. Marcin Boryczko, prof. uczelni (Uniwersytet Gdański) – sekretarz redakcji. Prace redakcji wspierają Redaktorzy tematyczni, Redaktorzy językowi i Redaktor statystyczny.
Radę Naukową Rocznika Gdańskiego tworzą uznani badacze reprezentujący polskie i zagraniczne ośrodki akademickie oraz instytucje naukowe, m.in. z Polski, Niemiec, Litwy, Ukrainy i Stanów Zjednoczonych. Jej międzynarodowy i interdyscyplinarny skład, obejmujący specjalistów z zakresu historii, nauk społecznych, humanistyki i kultury, wzmacnia merytoryczny charakter czasopisma oraz jego związki z krajowym i międzynarodowym środowiskiem naukowym. Skład Rady Naukowej: Józef Borzyszkowski – Przewodniczący (Instytut Kaszubski, Gdańsk), Marcin Hintz (Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie), Henryka Ilgiewicz (Lithuanian Culture Research Institute, Wilno, Litwa), Grażyna Kozaczka (Cazenovia College, Cazenovia, USA), Peter Oliver Loew (Technische Universitait Darmstadt, Niemiecki Instytut Spraw Polskich w Darmstadt, RFN); Beata Możejko (Uniwersytet Gdański); Krzysztof Nawratek (University of Sheffield, Wlk.Brytania), Cezary Obracht‑Prondzyński (Uniwersytet Gdański), Miloš Řeznik (Technische Universitait Chemnitz, RFN, Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie), Alicja Sadownik (Western Norway University of Applied Sciences, Bergen, Norwegia); Grzegorz Szamocki (Uniwersytet Gdański), Leonid O. Zashkilniak (Lwowski Narodowy Uniwersytet im. Iwana Franki, Ukraina; Uniwersytet Rzeszowski). Ośrodki naukowe, reprezentowane przez członków Rady, to cenione centra badań naukowych, głównie w obszarze humanistyki i nauk społecznych, w dyscyplinach takich jak etnografia, geografia społeczna, historia, wiedza o kulturze, pedagogika, teologia.
Autorzy opublikowanych w Roczniku Gdańskim artykułów pochodzą głównie z Polski, chociaż publikowali w nim, m.in. autorzy niemieccy (np.: Friedhelm Bollmann, Anna Meier-Osinski), norwescy (np.: Alicja Sadownik, Bergen), japońscy (np.: Ewa Maria Kido, Tokio). Są to w większości przedstawiciele środowiska akademickiego, reprezentujący uznane polskie ośrodki naukowe, m.in.: Uniwersytet Jagielloński (np.: prof. Gabriela Matuszek-Stec), Uniwersytet Warszawski (np.: prof. Wiesław Theiss) a także miejsca pamięci narodowej (np.: Muzeum Stutthof w Sztutowie – artykuły dr Danuty Drywy, in.) czy akademie sztuki (np.: Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku – np.: artykuł Agnieszki Leszczyńskiej-Mieczkowskiej) albo jednostki samorządowe (np.: Referat Ekspozycji i Dziedzictwa Urzędu Miasta w Pruszczu Gdańskim – np.: Bartosz Gondek) i szkoły (np. LO w Pruszczu Gdańskim – Artur Jendrzejewski).
Oprócz publikowania wartościowego dorobku naukowego oraz dbałości o wysoki poziom merytoryczny i redakcyjny zamieszczanych tekstów, Rocznik Gdański przykłada również szczególną wagę do właściwego opracowania, kompletności i aktualności metadanych publikacji oraz ich odpowiedniej prezentacji w środowisku cyfrowym. Działania te służą zwiększaniu widoczności publikowanego dorobku, ułatwiają jego odnajdywanie i wykorzystanie przez środowisko naukowe oraz wspierają jego obecność w krajowym i międzynarodowym obiegu naukowym. Czasopismo dba o udostępnianie i upowszechnianie tekstów naukowych. Każdy artykuł opublikowany w czasopiśmie posiada unikalny identyfikator DOI oraz kompletny zestaw metadanych zgodnych z międzynarodowymi standardami naukowymi. Publikacje zawierają informacje o autorach (w tym identyfikatory ORCID), afiliacjach (w tym identyfikatory ROR), abstrakty, słowa kluczowe, bibliografię oraz są udostępniane na indywidualnych stronach internetowych w modelu Open Access na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowa (CC BY 4.0).
Rocznik Gdański w każdym artykule przedstawia pełną informację o autorach, nie tylko przy każdym artykule podając dane wraz z afiliacją i identyfikatorem ORCID, ale i na końcu tomu prezentując opisowe „Noty o autorach”.
Rocznik Gdański zapewnia również anglojęzyczną prezentację zawartości publikowanych materiałów. Słowa kluczowe i streszczenia wszystkich artykułów są dostępne w języku angielskim, a każdy tom zawiera ponadto przygotowany w całości po angielsku „Spis treści” oraz „Słowo od redaktora”, informujące szczegółowo o zawartości tomu. Artykuły w językach innych niż polski ukazują się sporadycznie (np.: artykuł Friedhelma Bollmanna został opublikowany w języku niemieckim i polskim, 2017).
Każdy artykuł naukowy przygotowywany jest zgodnie z wymaganiami Redakcji opisanymi na stronach czasopisma (standard APA 7, zgodnie z którym każdy tekst opatrzony jest streszczeniem w języku angielskim i polskim, słowami kluczowymi w języku angielskim i polskim, oraz informacją o autorze):
https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/rocznikgdanski/about/submissions oraz
http://rocznikgdanski.gtn.cba.pl/index.php/pl/dla-autorow/informacje-techniczne
Redakcja Rocznika Gdańskiego dba o przestrzegania międzynarodowych standardów publikowania naukowego. Szczegółowe zasady etyczne zostały przedstawione na stronach czasopisma: https://ejournals.eu/czasopismo/rocznik-gdanski/strona/zasady-etyczne i https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/rocznikgdanski/about
Redakcja troszczy się o przestrzeganie zasad publikacji naukowych. Redakcja opracowała „Zasady publikacji” zawierające podstawowe informacje dotyczące zgłoszeń oraz „Wytyczne dla autorów" zawierające szczegółowe kryteria i wymagania formalne. Czasopismo wdrożyło również Zasady Etyki publikacyjnej i przedziwdziałania nadużyciom w publikacjach, stosując się do zaleceń Committee on Publication Ethics (COPE).
Po wpłynięciu do redakcji artykułu jest on wstępnie weryfikowany przez zespół redakcyjny, następnie kierowany do dwóch niezależnych recenzji w trybie double blind review. Prace niespełniające wymogów formalnych i edytorskich są odsyłane Autorom w celu poprawy tekstu. Zakwalifikowane przez Redakcję artykuły są przesyłane do recenzentów spoza jednostki, z którą związany jest autor publikacji. Lista recenzentów jest dostępna w każdym tomie, na stronie internetowej czasopisma).
Redakcja uznaje ghostwriting i guest authorship za rażący przejaw nierzetelności naukowej. Wszelkie przypadki takich praktyk będą demaskowane i podawane do wiadomości publicznej a także zgłaszane odpowiednim podmiotom (instytucjom zatrudniającym autorów, towarzystwom naukowym, instytucjom finansującym naukę, ministerstwu właściwemu do spraw nauki).
Rozwój czasopisma znajduje odzwierciedlenie w systematycznie rosnącej liczbie zgłaszanych tekstów, spośród których do publikacji wybierane są najlepsze prace w oparciu o staranny proces oceny i opinie recenzentów.
Redakcja przyjmuje teksty za pośrednictwem strony internetowej czasopisma na platformie „Uniwersyteckie czasopisma naukowe UG”, gdzie rejestrowane są wszystkie informacje dotyczące obiegu informacji, korespondencji, decyzji itd.
Poza tym, Redakcja tradycyjnie dokumentuje przebieg procedury recenzyjnej w „Protokole recenzyjnym”, przygotowywanym dla każdego tomu czasopisma (protokół zawiera szczegółowe dane dotyczące korespondencji z autorami, recenzentami, decyzje i ich uzasadnienia itd.) oraz archiwizuje recenzje i oświadczenia autorów dotyczące ich autorstwa w dokumentacji każdego tomu.
Redakcja wykazuje troskę o najwyższą jakość przedstawianych informacji na stronach czasopisma oraz w korespondencji z autorami i recenzentami. W przypadku potrzeby wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości czy rozwiązania pojawiających się problemów, Redakcja prowadzi – często długotrwałą i szczegółową – indywidualną korespondencję.
Publikacje przyjmowane są do tradycyjnych działów czasopisma: Artykuły; Refleksje, wspomnienia, rozmowy; Materiały; Recenzje i sprawozdania; In Memoriam; Noty o autorach. Stałe miejsce w strukturze tomów zajmują także sprawy Gdańskiego Towarzystwa Naukowego, głównie konferencje i inne wydarzenia w ramach jego działalności. Struktura ta jest stała, choć w poszczególnych tomach mogą występować różnice, wynikające ze specyfiki treści lub decyzji redaktorów naukowych tomów tematycznych. Przeważnie tom Rocznika Gdańskiego liczy kilkanaście tekstów, w tym 6-12 artykułów naukowych.
Redakcja nie wymaga i nie pobiera żadnych opłat za publikacje tekstów. Dla czytelników wszystkie tomy czasopisma są udostępnione bezpłatnie w wersji cyfrowej.
Wszystkie tomy Rocznika Gdańskiego są upublicznione w otwartym dostępie (wersja cyfrowa). Zdigitalizowane są wszystkie tomy czasopisma, od 2017 roku dostępne na jego stronach:
https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/rocznikgdanski oraz http://rocznikgdanski.gtn.cba.pl/.
Tomy archiwalne w całości udostępnione zostały staraniem Uniwersytetu Gdańskiego w Pomorskiej Bibliotece Cyfrowej:
https://pbc.gda.pl/dlibra/publication/78647?language=pl. Szczegółowa informacja o tomach archiwalnych znajduje się na stronie czasopisma w zakładce ARCHIWUM.
Czasopismo jest indeksowane w krajowych i międzynarodowych bazach oraz serwisach informacji naukowej, zwiększających widoczność i dostępność publikowanych treści, w tym m.in. ERIH PLUS; bazy Index Copernicus International: ICI World of Journals, ICI Journals Master List; Central and Eastern European Online Library (CEEOL); Central European Journal of Social Sciences and Humanities (CEJSH); EBSCO – Central & Eastern European Academic Source (CEEAS), Biblioteka Nauki, BazHum; Linguistic Bibliography oraz w naukowych repozytoriach, katalogach, bibliografiach i wyszukiwarkach: Polska Bibliografia Naukowa; Polona; Arianta; Google Scholar; MIAR: Information Matrix for the Analysis of Journals; Most Wiedzy; Semantic Scholar; WorldCat; SciLit.
O zainteresowaniu publikowanymi treściami oraz ich oddziaływaniu na środowisko naukowe świadczą zarówno statystyki wykorzystania artykułów, jak i liczba ich cytowań. Na platformie ejournals odnotowano 32 950 pobrań oraz 30 763 wyświetlenia publikacji, co potwierdza zainteresowanie czytelników internetową wersją artykułów. Oddziaływanie publikowanych wyników badań znajduje również odzwierciedlenie w ich obecności w dalszym obiegu naukowym – artykuły czasopisma zostały zacytowane ponad 250 razy w Google Scholar oraz ponad 194 razy w Scopus. Wskaźniki te świadczą o wykorzystywaniu publikowanych treści jako punktu odniesienia dla kolejnych badań naukowych. Na platformie Uniwersyteckie Czasopisma Naukowe UG również dostępne są statystyki, mówiące o niemałym zainteresowaniu czytelników internetową wersją tekstów publikowanych w poszczególnych tomach.
Teksty publikowane w Roczniku Gdańskim są cenione i mają istotne znaczenie w obiegu naukowym.
O docenianiu czasopisma mówi m.in. fakt, że Redakcja otrzymuje prośby o przedruki wybranych publikacji, a zainteresowanie czytelników widoczne jest w rosnącej stale liczbie zgłoszeń autorów, pragnących publikować w Roczniku.
W ramach dotąd obowiązującej punktacji Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego czasopismu przypisano 20 punktów (pozycja nr 32258 w Załączniku do komunikatu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 1 grudnia 2021 r. w sprawie wykazu czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych). Obok punktacji ministerialnej istotnym elementem oceny rozwoju czasopisma mogą być również wyniki innych ewaluacji, w tym dobrowolnej ewaluacji w bazie Index Copernicus International (Ankieta ICI Journals Master List) .
W ocenie za rok 2023 Rocznik uzyskał wskaźnik ICV: 78.89. Wynik ewaluacji stanowi dla Redakcji punkt odniesienia w dalszym doskonaleniu czasopisma, w szczególności w zakresie przejrzystości i jakości stosowanych standardów oraz rozwiązań redakcyjnych. Redakcja planuje udział w kolejnych ewaluacjach, a także podejmowanie działań służących dalszemu podnoszeniu jakości czasopisma i zwiększaniu jego obecności w międzynarodowym obiegu naukowym, w tym poprzez zgłoszenia do kolejnych baz i serwisów indeksujących, takich jak DOAJ.
